Botcallus aan de voet: wat u moet weten en hoe u het verhelpt
Een botcallus is geen gewone eeltplek: het bot zelf verdikt als reactie op langdurige irritatie, vaak bij de hiel. Oorzaken, symptomen en behandeling.
Door Dr. Luigi Manzi·Bijgewerkt op
Heb je wel eens pijn onder je voet gevoeld, bijvoorbeeld in je hiel, en gedacht: "Wat is dat harde ding dat zich daar heeft gevormd?" Dan ben je waarschijnlijk wel eens een eeltplek tegengekomen, zoals wij orthopedisten dat noemen.
Dit is niet zomaar de klassieke eeltplek die we allemaal kennen. Nee, dit is anders. Het is het bot dat reageert, verdikt en zichzelf probeert te beschermen tegen iets dat het al lange tijd irriteert. Eeltplekken op de voet komen vaker voor dan je denkt en vormen zich vaak precies op de plekken waar de voet het meest belast wordt: op de hiel, het hielbeen of soms achter de hiel.
Wat is dit botcallus precies?

Zie bot als levend weefsel. Intelligent, zou ik zeggen. Wanneer het herhaaldelijk wordt belast, wanneer het continu microtrauma's ondergaat, reageert het bot door te verdikken. Het is alsof het zegt: "Oké, aangezien er hier altijd druk is, zal ik mezelf versterken." Het resultaat? Een botuitgroei, een bult die pijnlijk kan worden.
Eeltplekken op de hielen zijn waarschijnlijk de meest voorkomende klachten die ik in mijn praktijk zie. Patiënten komen binnen en zeggen: "Dokter, ik heb pijn in mijn hiel, vooral 's ochtends." Als ik de plek voel, is daar het: een harde, duidelijk afgebakende bult.
De hiel is immers het bot dat gedurende de dag het meest te verduren krijgt. Bij elke stap die je zet, absorbeert de hiel de eerste impact wanneer je hiel de grond raakt.
Waarom ontstaat het? De oorzaken die ik het vaakst zie.

De voornaamste oorzaak? Herhaalde overbelasting. Ik herinner me een patiënt van een paar maanden geleden, een vrouw die was begonnen met hardlopen om af te vallen. Een goed idee, maar ze droeg de verkeerde schoenen en deed te veel, te snel. Het resultaat: een eeltplek achter haar hiel die vreselijk veel pijn deed.
Maar het gaat niet alleen om sport. Ook werk kan een rol spelen. Mensen die lang staan, op harde ondergronden lopen of een slechte houding hebben. De verkeerde schoenen zijn een klassiek voorbeeld: hoge hakken die al je gewicht naar voren verplaatsen, schoenen die te strak zitten en te veel druk uitoefenen.
Osteoartrose kan een rol spelen. Wanneer de gewrichten in de voet niet meer soepel functioneren, ontstaan er overbelastingspunten. En zoals ik al zei, reageert het bot daarop door te verdikken.
Zelfs trauma. Een slecht behandelde verstuiking, een breuk die niet goed genezen is. Het bot "onthoudt" dit en ontwikkelt soms deze structuren als verdedigingsmechanisme.
Symptomen: hoe het zich manifesteert

Pijn is het belangrijkste symptoom, maar de aard ervan verschilt. Sommige patiënten beschrijven een doffe, constante pijn. Anderen daarentegen beschrijven scherpe, stekende pijnen, vooral wanneer ze hun voet in een bepaalde positie plaatsen.
'Dokter, het doet pijn, vooral 's ochtends als ik uit bed kom.' Die zin hoor ik vaak. Mijn voet, die de hele nacht heeft gerust, protesteert bij de eerste aanraking. Maar na een paar stappen neemt de pijn af.
Soms ontstaat er ook een kleine slijmbeursontsteking rond de eeltplek. Dit is een ontsteking van het zachte weefsel rondom de botuitgroei. In deze gevallen kan de pijn meer diffuus zijn en kan de voet er licht gezwollen uitzien.
Hoe stel ik een diagnose in mijn praktijk?

Wanneer een patiënt bij mij komt met een vermoedelijke eeltplek, is het eerste wat ik doe kijken en voelen. Het lichamelijk onderzoek vertelt me veel. Ik palpeer de voet, zoek naar gevoelige plekken en beoordeel de vorm en functie ervan.
Maar om 100% zeker te zijn, is een röntgenfoto nodig. Dat is de eenvoudigste en meest directe test om de botuitgroeiingen te zien. De röntgenfoto laat me duidelijk zien of er een uitstulping is, hoe groot die is en waar die zich bevindt.
Soms, als de afbeelding niet erg duidelijk is of als ik vermoed dat er andere pathologieën bij komen kijken, vraag ik een echografie of zelfs een MRI aan. De echografie is nuttig om het zachte weefsel rond de eeltplek te bekijken, terwijl de MRI een compleet beeld geeft van alles wat er in dat deel van de voet aan de hand is.
Differentiële diagnose is belangrijk. Ik moet andere aandoeningen uitsluiten die vergelijkbare symptomen kunnen veroorzaken: plantaire fasciitis, bursitis, tendinitis. Elk heeft zijn eigen specifieke kenmerken.
Behandelingen: van milde therapieën tot chirurgische ingrepen

We beginnen altijd met een conservatieve behandeling. Relatieve rust (dit betekent niet stilzitten, maar activiteiten vermijden die de pijn verergeren), ijs gedurende 15-20 minuten bij acute pijn, en ontstekingsremmende medicijnen om pijn en ontsteking te bestrijden.
Op maat gemaakte inlegzolen doen vaak wonderen. Ze herverdelen het gewicht en verlichten de druk op de eeltplek. Het is verbazingwekkend hoe een goed gemaakte inlegzool het leven van een patiënt met hieleelt kan veranderen.
De juiste schoenen zijn essentieel. Schoenen met goede voetboogondersteuning en schokabsorberende zolen worden aanbevolen. Vermijd hoge hakken of platte schoenen.
Fysiotherapie kan helpen, vooral als er sprake is van spierstijfheid of onevenwichtigheden die bijdragen aan het probleem.
Maar wat als conservatieve behandeling niet voldoende is? Dan komt een operatie in beeld. Het is overigens niet altijd nodig. Maar als de eeltvorming constante pijn veroorzaakt, de levenskwaliteit van de patiënt aanzienlijk beperkt en alle conservatieve behandelingen geen effect hebben gehad, dan kan een operatie de oplossing zijn.
De chirurgische ingrepen die wij kunnen uitvoeren
Directe callusverwijdering is de meest voorkomende procedure. De botuitgroei wordt verwijderd en het botoppervlak wordt gladgemaakt. Het is een relatief eenvoudige ingreep, die vaak poliklinisch wordt uitgevoerd.
Soms is er meer nodig: een osteotomie om een verkeerde uitlijning te corrigeren die overbelasting veroorzaakt, of in complexere gevallen een artrodese als er sprake is van gewrichtsinstabiliteit.
Enucleatie is een andere techniek, vooral wanneer het callusweefsel een beperkter bestanddeel heeft.
Complicaties: Wat kan er misgaan?
Zoals bij elke ingreep zijn er risico's. Infectie is altijd mogelijk, hoewel zeldzaam met moderne technieken en antibiotische profylaxe. Chronische pijn kan in sommige gevallen aanhouden, vooral als er andere bijkomende, onbehandelde aandoeningen zijn.
Misvormingen of functionele beperkingen komen zelden voor, maar met een goede preoperatieve planning zijn deze risico's werkelijk minimaal.
Voorkomen is beter dan genezen: beter voorkomen dan genezen.

Goed schoeisel is de basis van alles. Schoenen die goed passen, niet te strak zitten en voldoende steun bieden. Voor sporters zijn schoenen die specifiek voor hun activiteit zijn ontworpen essentieel.
Regelmatige, maar geleidelijke lichaamsbeweging. Als je besluit te gaan hardlopen, ren dan niet meteen 10 km op de eerste dag. Je lichaam heeft tijd nodig om zich aan te passen.
Gewichtsbeheersing. Overgewicht legt een constante druk op de voeten. Afvallen vermindert vaak de voetpijn aanzienlijk.
SmartHallux: Waar wij u kunnen helpen

Bij SmartHallux zijn we gespecialiseerd in voet- en enkelchirurgie. Dr. Luigi Manzi, die ruime ervaring heeft op dit gebied, stelt voor elke patiënt een persoonlijk behandelplan op met behulp van de modernste technieken.
Het SmartHallux- team behandelt aandoeningen zoals hallux valgus , Morton-neuroma en andere misvormingen die voetpijn veroorzaken. SmartHallux biedt uitgebreide ondersteuning gedurende het gehele behandeltraject en is een uitstekende keuze voor een effectieve behandeling op maat. Boek nu (opent in een nieuw tabblad) uw consult bij het SmartHallux-team.
Vragen die u mij vaak stelt
Dokter, waarom zou ik een operatie moeten ondergaan voor likdoorns?
Kijk, een operatie is niet altijd nodig. Ik overweeg het alleen als de eeltplek aanzienlijke pijn veroorzaakt die je dagelijkse activiteiten beperkt, en als alle conservatieve behandelingen geen effect hebben gehad. De beslissing hangt af van de mate waarin het probleem je leven beïnvloedt, je leeftijd en je verwachtingen.
Maar is het waar dat het alleen met een operatie te genezen is?
Absoluut niet! Sterker nog, in de meeste gevallen kunnen we het probleem zonder operatie oplossen. Inlegzolen, fysiotherapie, geschikte schoenen en medicatie indien nodig. Een operatie is de allerlaatste optie, wanneer al het andere faalt.
Wat veroorzaakt precies eelt op de voet?
Het is bijna altijd een kwestie van herhaalde overbelasting. Botten die continu aan microtrauma's worden blootgesteld, reageren door te verdikken. Dit kan worden veroorzaakt door het dragen van de verkeerde schoenen, een slechte houding, onjuist sporten of zelfs aandoeningen zoals artrose die de biomechanica van de voet veranderen.
