Hielbeenosteofytose: wanneer uw hiel echt pijn doet
Hielbeenosteofytose, beter bekend als hielspoor, is een botuitgroei aan het hielbeen en komt vaker voor met de leeftijd. Oorzaken, symptomen en behandeling.
Door Dr. Luigi Manzi·Bijgewerkt op
Heb je ooit 's ochtends wakker geworden en, zodra je je voet neerzette, een scherpe pijn in je hiel gevoeld? Dat gevoel alsof iemand je met een spijker prikte?
Het zouden calcaneale osteofyten kunnen zijn. Of, zoals wij artsen ze vaak noemen, "hielsporen". Geen vrolijke naam, ik weet het. Maar laten we samen eens kijken wat deze botvormingen precies zijn en, vooral, wat we eraan kunnen doen.
Ik heb in mijn praktijk duizenden patiënten met dit probleem gezien, en ik kan je meteen één ding zeggen: je bent niet de enige. Hielsporen komen vaker voor dan je denkt, vooral na je 40e.
Wat is dit voor een gezegende hielspoor?

Laten we dit even duidelijk stellen.
Calcaneale osteofytose is in wezen een abnormale botgroei op het hielbeen (calcaneus). Stel je voor dat je lichaam, om zichzelf te beschermen tegen herhaalde belasting, besluit extra botweefsel aan te maken. Het is als een eeltplek, maar dan van bot.
Deze benige uitgroei op de hiel kan op twee verschillende plaatsen ontstaan. Er is de onderste hielspoor, die naar de bal van de voet groeit – de uitgroei die het meest pijn doet tijdens het lopen. En dan is er de bovenste hielspoor, die zich ontwikkelt achter de aanhechting van de achillespees.
Retrocalcaneale sporen bevinden zich aan de achterkant van de voet en worden vaak verward met andere aandoeningen. De voet is immers een complex fenomeen!
Waarom ontstaat deze botuitgroei?

Dit is een vraag die iedereen me stelt: "Dokter, waarom ik?"
Het mechanisme is altijd hetzelfde: herhaalde mechanische belasting. Het lichaam probeert een overbelast gebied te versterken door calcium af te zetten. Het is vergelijkbaar met de vorming van eelt op de handen ter bescherming van de huid.
Er zijn verschillende factoren die hielpijn kunnen veroorzaken. Leeftijd is er zeker één van: na 40-50 jaar wordt het weefsel minder elastisch. Overgewicht legt extra druk op de hiel. Beroepen waarbij veel staan vereist is. Onjuiste schoenen die onvoldoende demping bieden.
Daarnaast zijn er nog anatomische factoren. Mensen met platte voeten of hoge voetbogen hebben meer kans op hielsporen. Ook mensen die veel hardlopen of sporten met een hoge impact lopen een groter risico.
Interessant genoeg worden hielsporen vaak in verband gebracht met plantaire fasciitis. Het zijn als twee kanten van dezelfde medaille.
Symptomen: wanneer de hiel "knakt"

Pijn. Dit is het belangrijkste symptoom van hielpijn.
Maar het is niet zomaar pijn. Mijn patiënten beschrijven het altijd op dezelfde manier: "Het is alsof ik op spijkers loop", "Het voelt alsof iemand me in mijn hiel steekt", "Het is 's ochtends vreselijk, daarna wordt het iets beter."
Deze pijn bij aanraking is typisch. Ochtendstijfheid is klassiek: na het liggen in bed doen zelfs de eerste paar stappen al pijn. Naarmate je geleidelijk opwarmt, wordt het beter. Maar 's avonds, na een dag op je benen, komt het terug.
De mate waarin iemand moeite heeft met lopen verschilt van persoon tot persoon. Sommigen kunnen ermee leven, terwijl anderen een merkbare mankheid ervaren. Het hangt af van de grootte van de hielspoor en de exacte locatie ervan.
Hoe stellen we de diagnose?

Als een patiënt met hielpijn bij me komt, is het eerste wat ik doe luisteren.
De medische voorgeschiedenis is cruciaal. Ik vraag wanneer de pijn begon, of deze op bepaalde momenten erger wordt en of er sprake is geweest van een trauma. Vervolgens kijk ik naar hoe ze lopen, controleer ik de vorm van hun voet en voel ik aan de pijnlijke plek.
Maar voor een definitieve diagnose van hielsporen is altijd een röntgenfoto nodig. Dit is de belangrijkste test om osteofyten te identificeren. Deze benige uitstulping die uit de hiel steekt, is duidelijk zichtbaar. Soms lijkt het precies op een hielspoor, vandaar de naam "hielspoor".
Echografie kan nuttig zijn voor het beoordelen van het omliggende zachte weefsel, zoals de voetzoolpees en de pezen. Als ik twijfels heb of andere aandoeningen vermoed, kan ik een MRI aanvragen. Maar in de meeste gevallen zijn röntgenfoto's meer dan voldoende.
Wat kunnen we doen om het te genezen?

Het goede nieuws? Het lost zich bijna altijd vanzelf op zonder operatie.
De eerste aanpak is altijd voorzichtig. Relatieve rust – dit betekent niet als een standbeeld stil blijven staan, maar activiteiten vermijden die de pijn verergeren. Bij acute aanvallen ijs aanbrengen, 15-20 minuten, meerdere keren per dag.
Ontstekingsremmers helpen, zowel oraal als in de vorm van gels voor uitwendig gebruik. Wees echter voorzichtig en gebruik ze niet te lang zonder medisch toezicht.
Fysiotherapie is vaak effectief. Rek- en strekoefeningen voor de voetzoolpees en de achillespees, shockwave-therapie om de genezing te stimuleren en lasertherapie vanwege de ontstekingsremmende werking.
Orthopedische inlegzolen maken echt een verschil. Een goede inlegzool ontlast de hiel en corrigeert eventuele ondersteuningsproblemen. Ik heb het dan niet over de inlegzolen die je in de supermarkt koopt, maar over op maat gemaakte inlegzolen.
Ik reserveer cortisoninjecties voor de meest hardnekkige gevallen. Ze zijn effectief, maar moeten met zorg en door een ervaren specialist worden toegediend.
Wanneer is een operatie noodzakelijk?

Gelukkig komt dit maar zelden voor.
Ik overweeg een operatie voor osteofytose van het hielbeen alleen wanneer alle conservatieve behandelingen hebben gefaald en de pijn werkelijk ondraaglijk is. De operatie houdt in dat de hielspoor wordt verwijderd en vaak ook de plantaire fascia wordt losgemaakt.
Het is een procedure die specifieke ervaring vereist. Het is niet iets wat je zomaar even kunt improviseren.
Hoe kun je hielsporen voorkomen?

Preventie begint met het juiste schoeisel. Schoenen met goede demping en voetboogondersteuning zijn essentieel. Vervang je hardloopschoenen regelmatig als je aan sport doet.
Gewichtsbeheersing is belangrijk. Elke kilo die je verliest, betekent minder belasting voor de hiel.
Dagelijkse rek- en strekoefeningen helpen om de spieren soepel te houden. Vijf minuten 's ochtends kan al een verschil maken.
SmartHallux: Waar wij u kunnen helpen

Bij SmartHallux zijn we gespecialiseerd in voet- en enkelchirurgie. Dr. Luigi Manzi, die ruime ervaring heeft op dit gebied, stelt voor elke patiënt een persoonlijk behandelplan op met behulp van de modernste technieken.
Voor ons is elk geval van voetspoor anders. Er bestaan geen standaardprotocollen die voor iedereen werken.
Het SmartHallux- team behandelt aandoeningen zoals hallux valgus , Morton-neuroma en andere misvormingen die voetpijn veroorzaken. SmartHallux biedt uitgebreide ondersteuning gedurende het gehele behandeltraject en is een uitstekende keuze voor een effectieve behandeling op maat. Boek nu (opent in een nieuw tabblad) uw consult bij het SmartHallux-team.
Vragen die u mij vaak stelt
Dokter, kan deze hielspoor na de behandeling terugkomen?
Het kan gebeuren, vooral als de onderliggende oorzaken niet worden aangepakt. Daarom sta ik er altijd op dat je de juiste schoenen draagt en regelmatig rekoefeningen doet.
Is het waar dat schokgolven pijn doen?
Het is wel wat ongemakkelijk, maar goed te verdragen. En de resultaten zijn vaak uitstekend. Het is zeker het proberen waard voordat je meer ingrijpende oplossingen overweegt.
Hoe lang duurt het voordat het geneest?
Het hangt van veel factoren af. Met de juiste behandeling voelen veel patiënten zich binnen 2-3 maanden beter. Bij sommigen duurt het langer; een enkeling heeft het geluk sneller te herstellen.
Kan ik blijven sporten?
Je moet je training aanpassen. Stop met intensieve sporten totdat de pijn verdwijnt. Hervat de training vervolgens geleidelijk, altijd met de juiste schoenen.
